Jita Kyoei

Ere wie Ere toekomtAlgemeen

Posted by Michel van Loo Wed, September 12, 2018 12:07:13

Ere wie Ere toekomt.

Een ieder krijgt wat ze verdienen is een veel gehoord gezegde, maar is dat ook werkelijk zo?
In mijn beleving is dat zeer zeker niet altijd waarheid. Hoe dit komt, komt vooral voort uit het gegeven dat de waarde van wat iemand doet niet voor iedereen gelijk is. Waarde is een begrip wat kan variëren per persoon en is zelfs afhankelijk van het moment. De waarde van humor in het leven is groot wanneer alles op rolletjes loopt, zit je echter in een moeilijke periode kan humor een hele andere betekenis krijgen. Vijfhonderd euro heeft voor velen een enorme waarde omdat ze daarmee hun levensonderhoud kunnen bekostigen, voor diegene die miljoenen op de bank heeft staan is vijfhonderd euro slechts een klein bedrag en daarmee dus van minder waarde! Ere naar ere is dus lastig omdat de waarde waarop iemand geëerd wordt niet altijd voor iedereen gelijk is, zo ook in het judo en jiujitsu.

In het judo en jiujitsu is het behalen van een volgende dan-graad als het ware een ere naar kennis en kunde. Je zou kunnen stellen dat de ere dan helder is, immers er zijn voorschriften waaraan je moet voldoen om je volgende dan-graad te mogen dragen. Toch durf ik te stellen dat ook in het judo en jiujitsu niet iedereen de juiste ere ontvangt in de vorm van ‘Dan’ graduaties. Sommigen worden geëerd op feiten die niet te meten zijn of feiten waarvoor ze al eerder geëerd zijn en anderen worden niet ‘gezien’ waardoor de ere ook niet toegepast wordt.

We kennen in het judo en jiujitsu drie processen om tot een volgende\hogere dan-graad bevorderd te worden, drie manieren om geëerd te worden naar kennis en kunde dus.

Als eerste zijn daar de examens. Bij het afleggen van een examen is de beoordeling gestoeld op vooraf bepaalde standaarden. Als je laat zien dat je voldoet aan deze standaard, slaag je voor een volgende dan-graad. De eerste indruk zegt dat dit de meest eerlijke wijze is om tot een hogere dan-graad te komen, toch? Dat zou je zeggen, maar is dat ook daadwerkelijk altijd waar? Bij de beoordeling staan weliswaar de normen vast, maar de beoordeling is en blijft gebaseerd op wat de mens achter de beoordelaar ziet of wil zien. Het feit is er dat niet altijd beoordeeld wordt volgens dezelfde standaarden! Ik heb examens gezien waarbij de kandidaat letterlijk struikelt over zijn eigen onkunde maar toch een volgende dan-graad behaalt. Ik heb ook examens gezien waarbij judoka ’s met enorme kennis stellen dat het onmogelijk is dat de kandidaat niet slaagt, maar uiteindelijk gebeurt dat dan toch! Hoe kan dat dan? Het antwoord is even simpel als dat het ook ingewikkeld is. De examinatoren zien niet altijd hetzelfde en de standaarden die vastgesteld zijn, zijn niet altijd even helder (wat ze wel zouden moeten zijn). Door per examen drie examinatoren te laten beoordelen voorkom je dat een dwaling van een van de examinatoren zal leiden tot het ‘niet slagen’ van een kandidaat. Probleem opgelost, of toch niet? Helaas, ook dit is geen garantie dat iedereen op gelijke wijze beoordeeld wordt. Het is en blijft een vorm van jurering, ondanks dat de meetlat waarlangs de resultaten gelegd moeten worden voor iedereen hetzelfde is. Gelukkig worden de beoordelingen doorgaans op een professionele wijze genomen en zal zeker 99,9% van de kandidaten die aan de norm voldoen ook daadwerkelijk voor hun examen slagen. Het is natuurlijk meer dan jammer wanneer je net bij die 0,1% hoort, het zal je maar overkomen.

De tweede manier om tot een hogere dan-graad te komen is het behalen van bepaalde wedstrijdprestaties. Er zijn binnen de Judo Bond Nederland wedstrijdresultaten benoemd die kunnen leiden tot het verkrijgen van een volgende dan-graad. Deze prestaties zijn in ieder geval gemakkelijk af te meten. Je behaalt ze of je behaalt ze niet! Iedereen wordt dus op die wijze gelijk beoordeeld.
Toch stel ik vast dat ook dit systeem van bevorderen niet altijd even eerlijk is. Er zijn judoka ’s die met het beheren van een of twee technieken een of meerdere keren Nederlands Kampioen zijn geworden. Deze prestatie brengt hun tot een 2e of zelfs 3e Dan graad. Is dat dan helemaal eerlijk tegenover de judoka die veel meer technieken beheerst en veel meer technische bagage heeft maar de pech heeft dat in zijn of haar gewichtsklasse net één judoka is die net ietsje beter is. Je zult maar in de tijd van bijvoorbeeld Mark Huizinga, Wim Ruska of Anton Geesink hebben gejudood binnen dezelfde gewichtsklasse.

De derde wijze van bevorderen is de meest moeilijke, namelijk de vorm van een erepromotie.
Bij bewezen diensten kan een judoka of jiujitsuka een promotie ontvangen zonder dat hij hiervoor een examen heeft moeten afleggen of een of meerdere vastgestelde wedstrijdprestaties heeft behaald. Hoewel ook bij deze vorm van promotie richtlijnen zijn opgesteld, blijft deze vorm van ere de meest moeilijkste! De moeilijkheid ligt vooral in wat ‘gezien’ wordt door de beoordelaren. Sommigen zijn altijd en overal prominent aanwezig terwijl anderen weer met minstens even veel waarde de stille kracht vormen. Diegene die gezien wordt valt op en zal dus ook daardoor vaak ‘anders’ worden beoordeeld, of zelfs eerder worden beoordeeld. De stille kracht daarentegen valt vaak niet op, terwijl de prestaties die ook door zijn of haar toedoen worden bereikt wel degelijk opvallen. De richtlijnen voor het verkrijgen van een erepromotie zijn ook heel statisch opgemaakt.
De waarde van de richtlijnen zijn in mijn optiek daarom ook vaak discutabel. Een leraar wordt bijvoorbeeld beoordeeld op het aantal promoties van zijn leerlingen.
De vraag is nu, welke rol de leraar daadwerkelijk heeft gehad bij de opleiding van een leerling en hoe dit dan vertaald moet worden naar zijn of haar eigen waarde. Vaak zal de leraar wel degelijk een belangrijke rol hebben gehad in de opleiding van zijn leerlingen, maar soms wordt deze rol ook overdreven. In de praktijk worden soms leerlingen opgeleid door andere (mede)judoka ’s of jiujitsuka ’s die formeel hiertoe niet bevoegd zijn omdat ze geen erkende leraren diploma hebben. Hun bijdrage wordt dus niet beloond terwijl ze wel degelijk hun eigen kennis hebben ingezet ten dienste van de ander (Jita-Kyoei). Organisaties van internationale evenementen worden ‘beter’ beloond dan bijvoorbeeld de inzetbaarheid om de jeugd op de tatami te krijgen. Zo zijn er nog een aantal in mijn ogen discutabele waarden of normen waaraan voldaan moet zijn, wachttijden is daar een van. Tussen twee dan-graden zit een vastgestelde wachttijd die met de toename van de hoogte van de graad wordt opgehoogd. Het doel hiervan is dat ontwikkeling niet alleen op de tatami plaatsvindt, maar ook daarbuiten als mens en als budoka. Helaas is de constatering dat omwille van bijvoorbeeld commercie deze ‘regel’ niet altijd wordt gehanteerd. De vraag waarmee ik zelf enorm worstel is of een erepromotie überhaupt gestaafd moet zijn aan vooraf vastgestelde waarden of normen! De mens zelf moet centraal staan bij een promotie en niet de ‘regel’ om ergens wel of niet aan te voldoen.

Mijn conclusie is dat ere naar ere binnen het judo en het jiujitsu niet altijd voor iedereen gelijk is. Het is voor diegene die de ere verdient veel belangrijker dat zijn naasten zijn werk en inzet waarderen dan dat ze afhankelijk zijn van bepaalde waarden die anderen hebben opgesteld. Toch ga ik er nog steeds vanuit dat de intenties van eenieder om tot ere van een ander over te gaan oprecht zijn.
Zeker zijn ook mijn waarden niet ‘de enige en juiste waarden’. Ook ik kijk nu eenmaal met persoonlijk gevoel naar de mensen om mij heen en ben daardoor al vaak partijdig in mijn oordeel. Ik zie zeker niet van iedereen hun waarde omdat ik deze niet kan zien of gewoonweg niet begrijp! Vanuit een positieve insteek heb ik vaak het proces om tot een erepromotie te komen op gang gebracht. Mijn drijfveer was (en is altijd) de inzet van de budoka te belonen. De beloning zou afhankelijk moeten zijn aan de waarde welke de inzet van de voorgedragen budoka heeft opgeleverd voor de mede-budoka ’s en de sport als geheel. Ook nu is mijn drijfveer zeker geen garantie dat door mij iedereen op gelijke wijze wordt ‘gezien’, ik kan immers niet om een hoek kijken en sommige beelden vind ik nou eenmaal interessanter om na te kijken.

Tot slot; een promotie tot een volgende dan-graad is een vorm van erkenning, maar wanneer de promotie er niet komt wil dit niet zeggen dat de budoka niet ‘(h)erkend’ wordt! Er zijn nog vele andere manieren om erkend of geëerd te worden, zo ook voor budoka ‘s.



EenvoudJita Kyoei

Posted by Michel van Loo Fri, February 09, 2018 10:29:02

Het leven in al zijn facetten is verre van eenvoudig, maar dat betekend niet dat je ‘niet’ naar eenvoud kunt leven. Er is veel verwarring rondom de begrippen ‘eenvoud’ en ‘eenvoudig’. Vaak worden ze door elkaar gebruik omdat men er vanuit gaat dat ze ook hetzelfde betekenen, wat zeker niet zo is.

Eenvoudig betekend zoveel als ‘zonder al te veel moeite of tegenslag’ terwijl eenvoud gebaseerd is op bescheidenheid, op de afwezigheid van versierselen of pracht en praal. Eenvoudigheid overkomt je terwijl ‘eenvoud’ door jezelf wordt bepaald.

Als we naar de principes van het judo kijken zou je kunnen stellen dat deze gebaseerd zijn op ‘eenvoud’. Het principe Sieryoku Zenyo betekend zoveel als met zo min mogelijke inspanning een zo groot mogelijk resultaat behalen. Het past hierbij dus niet dat je allerlei fratsen gaat toepassen of onnodige inspanning gaat doorvoeren. Eenvoud is dus van groot belang bij het Sieryoku Zenyo.
Het Jita Kyoei, het andere judo principe, is gebaseerd op zelfontwikkeling ten gunste van het algemeen welzijn. Ook nu is eenvoud een van de pijlers van dit principe, althans zo zie ik dit. Door eenvoud toe te passen vergroot je de effectiviteit, het behalen van je eigen doel(en) en de groepsdoelstelling(en).

Judo is dus in mijn optiek gebaseerd op eenvoud maar judo is zeker niet eenvoudig. Om effectief te zijn in het judo moet je veel investeren in training, dus in tijd. Judotechnieken zijn effectief omdat ze bestaan uit eenvoud. Het aanleren van deze eenvoud is echter verre van eenvoudig. Iedere judoka op welk niveau dan ook moet continue blijven trainen op de ver-volmaaktheid van de techniek waarbij gelijk gesteld kan worden dat deze volmaaktheid nooit bereikt zal worden. Tijdens een judowedstrijd gaat het erom dat je de tegenstander elimineert (of overwint) door deze op zijn rug te werpen, door hem ten minste 20 seconden in een houdgreep te houden of middels een verwurging of omstrengeling te laten afkloppen (opgeven). De eenvoud zit in het gebruiken van de beschikbare middelen. Het meest voor de hand liggend beschikbaar middel tijdens een wedstrijd is als het ware je tegenstander. De kracht van je tegenstander wordt gebruikt in het eigen voordeel, en door te zorgen dat je tegenstander zijn balans wordt verstoord zal ook dat in je voordeel werken.
De eenvoud is dus in deze gekoppeld aan de beschikbaarheid van je tegenstander!

Eenvoud op of buiten de tatami is nooit een zelfstandig doel. Eenvoud is een middel om doelen te kunnen bereiken. Wanneer je te veel bezig bent om eenvoud door te voeren is er al geen sprake meer van eenvoud! Eenvoud moet een vanzelfsprekendheid zijn. Ik heb eerder benoemd dat eenvoudig iets is wat je ‘overkomt’, toch denk ik dat je door met eenvoud te leven het leven op zichzelf eenvoudiger wordt.

Tot slot; Het is zeker niet eenvoudig om in eenvoud te handelen!



ZelfreflectieJita Kyoei

Posted by Michel van Loo Wed, January 17, 2018 15:17:37

Kijk naar jezelf en oordeel naar wat je echt ziet!

Het is vaak lastig om te oordelen over een ander, laat staan om dat over jezelf te doen.
Velen oordelen over zichzelf door dit oordeel af te zetten tegen te successen die ze behalen. Het winnen, geluk hebben of rijk worden is ‘iets’ wat goed voelt en wordt dan ook gekoppeld aan succesvol zijn. Op welke wijze je rijk bent geworden of hoe je aan de ‘winst’ bent gekomen wordt vaak vergeten, onbewust of zelf bewust.

Op weg naar succes kom je vele obstakels tegen. De wijze waarop je deze obstakels benadert vormen de waarde van je succes en zijn daarmee verbonden aan ‘hoe’ je bent. Er zijn vele voorbeelden van op het oog zeer succesvolle mensen die hun succes koppelen aan goedheid. Toch is succes iets heel anders dan goed bezig zijn. Wanneer je miljoenen verdient door het inzetten van ongeoorloofde middelen of over de rug van andere ben je weliswaar succesvol maar betuigd dit zeker niet van goedheid. Rijk of succesvol zijn, zijn vaak slecht oppervlakkige waarnemingen.

De kunst om een waar oordeel over jezelf te vormen hangt samen met wat je wil zien en wat je niet wil zien of kunt zien.
Je moet bereid zijn om in de spiegel van je eigen ziel te kijken, hoe moeilijk of pijnlijk dit ook soms kan zijn.
Leer jezelf kennen door je eigen keuzes te begrijpen. Pas wanneer je jezelf volledig begrijp, zie je hoe anderen jou zien.
Wanneer je ziet wat anderen zien, kan je pas echt een oordeel over jezelf vormen.

Het in de spiegel van je eigen ziel kijken is niet eenmalig, maar moet je iedere dag weer opnieuw doen. De wereld om je heen verandert zo snel dat je telkens opnieuw moet kijken hoe jezelf hiermee omgaat.

Er is een Japanse traditie die direct gebaseerd is op het kijken in de spiegel van je ziel, het Kagami Biraki.
Iedere 2e zondag van het nieuwe jaar wordt op een feestelijke wijze het openbreken van de spiegel gevierd door het drinken van Sake en het eten van Mochi (kleefrijstcakejes).

Een Japanse legende vertelt het volgende verhaal:
Binnen een groep van een aantal goden was een groepslid die enorm wreed was in zijn gedrag en daden. Zijn mede goden konden hiermee niet overweg en verbande de wrede god uit de groep. Niet wetend waarnaartoe te gaan belande de wrede god in een grot alwaar hij zich schuil hielt voor de wereld om hem heen. Naar een tijdje ontdekte de wrede god een spiegelachtig object. Hij werd aangetrokken tot dit object en het object dwong hem te kijken naar wie hij daadwerkelijk was. Hoe dieper hij keek, hoe meer hij zijn eigen wreedheden zag. Naar jaren te hebben gekeken in de spiegel, en te leren van wat hij zag, keerde de god terug naar de andere goden die onmiddellijk zagen dat de god veranderd was in zijn hele doen en laten.

Uiteindelijk werd het beeld van een spiegel gebruikt om de 'gewone mensen' te vertellen dat zij altijd naar zichzelf moeten kijken en daarmee zichzelf moeten beoordelen voor wat ze daadwerkelijk zijn en voor wat ze doen. Deze manier van persoonlijke reflectie kan leiden tot een beter karakter en oprechtere daadkracht…… voorwaarde blijft wel dat je zelf diep genoeg in deze spiegel wil kijken!





De kracht van je MedestanderToepassen van Seiryoku Zenyo

Posted by Michel van Loo Sat, December 30, 2017 10:29:09

In het dagelijks leven zie ik vele discussies of getouwtrek om of over van alles en of helemaal niets! Wanneer de mens iets voor elkaar wil krijgen zijn ze vaak 'blind' waardoor ze niet zien welke mogelijkheden er om hen heen aanwezig zijn. Men denkt (te)vaak alleen maar vanuit hun eigen kracht en zien andere krachten totaal over het hoofd.

Het judo principe Seiryoku Zenyo betekend zoveel als "met een minimale inspanning een zo groot mogelijk resultaat behalen". Hoewel dit een simpele maar evenzo effectieve wijsheid is, wordt er in de wereld om mij heen veel te weinig aan Seiryoku Zenyo gedaan. Heel veel mensen vinden zichzelf het belangrijkste en koppelen daaraan dat alleen door hun inzet een goed resultaat bereikt kan worden. Doordat de mens niet om zich heen kijkt om te zien of er andere oplossingen zijn, lees krachten, gaat er heel veel energie verloren. Telkens opnieuw wordt het wiel uitgevonden terwijl anderen al met datzelfde wiel de wereldrond zijn gereden en daardoor precies weten onder welke omstandigheden het wiel optimaal kan presteren. Waarom zou je zelf energie gebruiken als een ander dat al voor je heeft gedaan.

Een van de belangrijkste pijlers binnen het Seiryoku Zenyo is 'maak gebruik van de kracht van je tegenstander'. Verspil geen energie om je kracht te meten met een tegenstander die veel sterker is, maar zorg dat de kracht van je tegenstander in je eigen voordeel werkt. Op de tatami, de judomat, zorg je dat je tegenstander uit balans wordt gebracht waardoor zijn kracht juist jouw kracht wordt. Een mooi voorbeeld hiervan heb ik ooit gelezen in een boek *Judo, stap voor stap. In de volgende alinea heb ik mijn eigen interpretatie van dat verhaal weergegeven.

Het is ergens in de winter waarbij de sneeuw uit de Hemel blijft vallen. In een bos staan vlak naast elkaar een stoere eik met hele dikke stevige takken en een ietwat iele wilg met ranke takjes. De takken van de eik gaan van hun eigen kracht uit en buigen niet voor kracht van het steeds dikker wordende pak sneeuw. Uiteindelijk blijkt dat hoe stoer en stevig de takken ook zijn, zij bezwijken onder de kracht die de sneeuw ontwikkeld waardoor de takken uiteindelijk breken. De wilg krijgt dezelfde hoeveelheid sneeuw te voorduren, maar anders dan de eik gebruik de wilg juist de kracht van de sneeuw door mee te buigen onder het gewicht die de sneeuw ontwikkeld. Uiteindelijk is de buiging van de wilgentakken zo diep, dat de sneeuw zich niet meer kan nestelen op de takken, maar ervan afvalt. De wilgentakken overwinnen hierdoor de sneeuw terwijl deze veel krachtiger is! De boodschap van dit verhaal is gelegen in het slim omgaan met de kracht van je tegenstander.


Als je gebruik kan maken van de kracht van je tegenstander, waarom zou je dat dan niet kunnen doen met de kracht van je medestander?
Medestanders zijn je collega 's op het werk, je vrienden, je mede vrijwilligers bij de sportclub en ja, ook je eigen familie. Zelfs een relatie tussen leverancier en klant is er vaak een van medestanders. Het gemeenschappelijke van medestanders is dat zij hetzelfde doel willen bereiken. De leverancier van een product of dienst wil kwaliteit leveren aan zijn klant zodat de klant optimaal kan leveren aan zijn of haar klanten. Werk collega 's werken voor hetzelfde doel zo ook de vrijwilligers binnen een vereniging en met je naaste familie wil je samen gelukkig zijn en blijven.

Ondanks dat het doel in een relatie voor de participanten hetzelfde zou moeten zijn, gaat het individu toch vaak alleen maar van zijn eigen kracht uit zonder om zich heen te kijken of anderen in de relatie misschien krachtiger zijn. Iedereen duwt en trekt tegelijkertijd aan hetzelfde doel, alleen niet dezelfde richting op. Nog erger is dat de meest krachtigste persoon duwt terwijl de minder krachtige juist aan het doel trekken. Hierdoor verspilt eenieder onnodige energie en het doel wordt steeds lastiger te bereiken. Sterker nog, ze bouwen wel samen maar dan aan blokkades in plaats van aan de oplossing.

Zoals al gezegd, kan je in een judo wedstrijd je tegenstander overwinnen door hem uit balans te halen waarvoor jezelf natuurlijk allereerst zelf in balans moet zijn. In een relatie gaat het uiteindelijk ook om balans. Het verschil is nu dat de je niet je tegenstander uit balans moet halen maar juist je medestander moet helpen om beter in balans te komen. Werk allereerst aan je eigen balans om zo de 'ander' meer in balans te kunnen brengen en we hebben meteen al het andere belangrijke judo principe te pakken, Jita Kyoei. Over dit item volgt later nog een aparte blog.

Is Seiryoku Senyo dan een pleidooi om niet te geloven in je eigen kracht en moet je altijd uitgaan van de kracht van een ander? Nee, natuurlijk niet. Het betuigd juist van moed en zelfkennis als je in je eigen krachten geloofd. Zodra je echter niet kijkt naar andere krachten of nog erger bewust andere krachten negeert, dan betuigd dat niet van zelfkennis maar neigt het naar zelfzuchtigheid. Het gaat ver om te zeggen dat het 'dom' is om niet om je heen te kijken, maar het is in ieder geval niet 'slim'!

Het Seiryoku Senyo helpt mij in ieder geval om dichter bij de gezamenlijke doelen te komen. In de relatie met mijn vrouw, die al 35 jaar iedere dag hechter wordt, helpen wij elkaar dagelijks door onze sterktes op de juiste momenten in te zetten. Hierdoor verspillen we geen onnodige energie en hebben daardoor meer tijd over om van en met elkaar te genieten. smiley

Maak ik zelf dan altijd gebruik van het Seiryoku Senyo principe? Het antwoord is nee, maar wel steeds vaker en bewuster. Door schande en schade leert men, zo ook met het toepassen van het Seiryoku Senyo.

Een mooi voorbeeld van hoe het Seiryoku Senyo mij zeker heeft geholpen ligt in onderstaand verhaal vast.
"Vanuit mijn rol als voorzitter van het JBN District Limburg ben ik altijd op zoek naar vernieuwing om de Limburgse budoka 's van dienst te kunnen zijn. Een aantal jaren geleden had ik de drang naar vernieuwing niet meer echt in eigen hand, of beter gezegd, liep dit bijna uit de hand! Ik verwachte dat iedereen binnen de JBN Limburg organisatie even snel liep dan ikzelf en evenveel energie stopte in het district met hetzelfde doel. Als ik het kon, konden zeker ook de mensen om mij heen dat, althans dat was wat ik dacht. Ik ging dus helemaal uit van mijn eigen kracht en keek niet naar de krachten om mij heen. Uiteraard was dat geen bewuste keuze, maar liet ik mij leiden door mijn eigen enthousiasme en verantwoordelijkheid. Het behoeft geen uitleg dat mijn instelling uiteindelijk leidde tot onbalans bij mij zelf. Natuurlijk liep niet iedereen gelijk op met mijn tempo en natuurlijk had niet iedereen hetzelfde doel, ik had dit immer nooit echt goed afgestemd. Het gevolg was dat vele zaken stokte of zelfs verkeer liepen. Ik bleef maar uitgaan van mijn eigen kracht en probeerde nog harder te lopen en de steken die vielen zelf op te rapen en opnieuw uit te voeren. Het koste mij steeds meer energie, zelfs zoveel dat deze dreigde op te raken. Door mijn onbalans raakte de wereld om mij heen ook in onbalans met als gevolg dat de gestelde doelen steeds minder vaak behaald werden. Uiteindelijk, na vele gesprekken, ben ik een andere weg ingeslagen. Ik ben veel meer om mij heen gaan kijken en toetste nieuwe ideeën met mijn medebestuurders op haalbaarheid. In plaats van zaken zelf doen, ben ik de vrijwilligers meer gaan coachen om hen zo zelf beter te laten presteren. Mijn balans kwam hierdoor steeds meer op gelijke niveau van dat van mijn medebestuurders en overige vrijwilligers, waardoor we meer gezamenlijk succes behaalde. Ik 'gebruikte' meer de kracht van mijn medestanders waardoor ik meer positieve energie overhield om zo weer nieuwe ideeën te ontwikkelen. Ik had het judo principe Seiryoku Senyo leren toe te passen buiten de tatami, namelijk achter de bestuurstafel"

Tenslotte wil ik iedereen het plezier gunnen van het effect wat Seiryoku Senyo kan brengen. Let wel, dit principe gaat nooit vanzelf. Je moet altijd alert blijven op de wereld om je heen om zo de juiste krachten te kunnen inschatten en je eigen balans te kunnen vinden.

* Auteur Judo, stap voor stap. Wil Lüschen, 8e Dan Judo